Gdzie buroskóry oracz się wesoło
śmieje do wołu ,
cyklon z cholerą i ze ścierwojadem
z wizytą wpada ,
indygiem , masłem , herbatą , skórami
handlarz nas mami ,
gdzie babu treści wywrotowych tyle
wciska w paszkwile ,
Charnocka miasto rozlewa się wokół
ot , nad Zatoką ,
ścieki je brudzą , niesie się szeroko
odór z rynsztoka ,
a wilgoć , jakby bagna Sundarbanów
wniosły ją w wiano –
ten to gród i wicekról w jednym dalej
domu nie stali.
Przed dwustu laty handel tam zaczyna
skromny kupczyna ,
cichy , uległy , gdzie go handel zaniósł ,
tam już zostanie –
nagle Imperium tworząc , bataliony
na wszystkie strony
roześle i kraj weźmie dla swej Firmy
od gór do Birmy.
Gdzie na lunch stanął Charnock , tam wyrasta –
niestety! - Miasto.
Pleni się wokół od Przypadku bodźca
jak pleśń z zarodźca ,
On wzniósł je i zaplanował , nie zaś Zamiar
na rzecznym szlamie –
Pałac , obora , urząd , ruder mnóstwo –
blichtr i ubóstwo ,
a w całą ludzi tą i chorób kipiel
Śmierć z góry łypie.
Z Miasta nad Morzem władcy dają nogę ,
gdzie bardziej błogo ,
gdy idzie wiosna , chorób z nią do czorta –
w górskie kurorty.
Od lepkich mgieł poranka i od szału
dawnych upałów ,
od których w słońcu można dostać kota –
dmą do odwrotu ;
po coś podbili kraj dla swojej Firmy
od gór do Birmy. Natomiast kupiec ryzykuje kryskę
z myślą o zysku.
Stąd grób Charnocka , rozkładając dłonie ,
w proszalnym tonie
tak lamentuje na żałobną nutę
(dokonam skrótu) :
skoro nas tutaj miesiącami smaży ,
was też niech praży.
Niech i wicekról poci się jak mysz ,
i Rada jego tyż!
Kłóć się i tłumacz , a racji nie przeprzesz ,
że iść o lepsze
z świętym Wawrzyńcem - na to nie jest pora
dla amatora.
Że kupiec , wiada , ryzykuje kryskę
ot , z żądzy zysku ,
a rządzić krajem , gdzie fortuna puchnie ,
nie da się z kuchni.
Niech babu treści wywrotowych , ile
chce , pcha w paszkwile
i - konsekwentna dusza - w góry bieży
z planem kradzieży ,
kupiec , co w srebro zaczął tu opływać ,
w Anglii pobywa ,
i , gdzie chce , pójdzie gród , co się poczynał
w dość złą godzinę.
Choć galeony Azji w Miasta bramy
wiozą swe kramy ,
z Jego przedsiębiorstw żywości wynika
zysk bez ryzyka ,
choć Punktualność i Mores tu dobre ,
co zwiększa obrót –
by rządzić , rozkazywać czy co chcemy ,
nad Simlę nie masz.
Wirydarz